Biodegradowalne tworzywa mogą mieć znacznie starszą historię, niż sądziliśmy. Naukowcy z Max Planck Institute for Marine Microbiology odkryli, że liczne gatunki zwierząt posiadają enzymy zdolne do rozkładania polihydroksyalkanianów (PHA) – naturalnych biopolimerów produkowanych przez mikroorganizmy.
Wyniki badań pokazują, że zdolność tę mają przedstawiciele co najmniej 66 gatunków należących do dziewięciu typów zwierząt, m.in. gąbki, dżdżownice, skoczogonki, rozgwiazdy i morskie pierścienice.
Dla branży zoologicznej ciekawy jest przede wszystkim wątek dotyczący przyszłości materiałów opakowaniowych. PHA należą do grupy bioplastików produkowanych przez mikroorganizmy i są obecnie intensywnie badane jako alternatywa dla tworzyw opartych na paliwach kopalnych. Mogą być wykorzystywane m.in. do produkcji folii, pojemników i innych materiałów opakowaniowych.
Ich zaletą jest możliwość biodegradacji, jednak obecnie ograniczeniem pozostają m.in. koszty produkcji, właściwości mechaniczne, przetwarzanie oraz infrastruktura zagospodarowania odpadów.
To szczególnie istotny kierunek dla rynku pet care, który mierzy się z rosnącą presją na ograniczanie ilości tworzyw sztucznych w opakowaniach karm, przysmaków, żwirków, akcesoriów i produktów higienicznych.
Badania nad PHA pokazują, że ich potencjał nie ogranicza się do samego zastępowania konwencjonalnego plastiku. Kluczowe staje się projektowanie całego cyklu życia opakowania – od surowca, przez produkcję i użytkowanie, po rzeczywiste warunki biodegradacji.
Artykuły przeglądowe podkreślają przy tym, że biodegradowalność PHA zależy od rodzaju materiału i środowiska, dlatego samo oznaczenie „biodegradowalny” nie oznacza automatycznie szybkiego rozkładu w dowolnych warunkach.
Nowe odkrycie ma jeszcze jeden ważny wymiar. Pokazuje, że zwierzęta mogą uczestniczyć w obiegu węgla zgromadzonego przez mikroorganizmy, wykorzystując zasoby, które wcześniej uznawano za dostępne przede wszystkim dla samych mikroorganizmów.
Nie oznacza to oczywiście, że zwierzęta mogą być traktowane jako „biologiczne recyklery” współczesnych odpadów z tworzyw sztucznych. To przede wszystkim odkrycie dotyczące naturalnych PHA i ich roli w ekosystemach.
Unijne projekty badawcze już dziś koncentrują się na zwiększeniu trwałości, przetwarzalności i możliwości ponownego wykorzystania PHA, w tym w produkcji opakowań.
Więcej na ten temat przeczytasz w artykule:
Caroline Zeidler, Harald R. Gruber-Vodicka, Dolma Michellod, Grace D’Angelo, Stefan Becker, Henry Berndt, Juliane Wippler, Marlene Violette, Manuel Kleiner, Alba Porta-Fidalgo, Rebekka S. Janke, Kristina Weinert, Manuel Liebeke, Nicole Dubilier, Maggie Sogin. Animal degradation of microbial storage polyhydroxyalkanoates. Nature Ecology, 2026; DOI: 10.1038/s41559-026-03153-8
