Węże od lat fascynują biologów swoją zdolnością do poruszania się w niemal każdym środowisku – od pustyń i koron drzew po wodę i przestrzeń powietrzną podczas ślizgowych lotów.
Najnowsze badania pokazują jednak, że ich możliwości biomechaniczne są jeszcze bardziej niezwykłe, niż dotąd przypuszczano. Naukowcy z Harvard University oraz University of Cincinnati wyjaśnili właśnie, w jaki sposób niektóre gatunki węży potrafią unosić znaczną część ciała pionowo w górę bez kończyn i bez utraty równowagi.
Kluczową rolę odgrywa tzw. propriocepcja, czyli zdolność organizmu do „wyczuwania” położenia własnego ciała. Modele wykazały, że najbardziej efektywną strategią jest skoordynowana praca mięśni na całej długości ciała przy jednoczesnym skupieniu największych obciążeń u podstawy. Dzięki temu zwierzę ogranicza zużycie energii i zmniejsza ryzyko utraty stabilności.
Badacze podkreślają, że mechanizmy wykorzystywane przez węże mogą znaleźć zastosowanie w rozwoju nowej generacji miękkich robotów inspirowanych naturą. Tego typu konstrukcje mogłyby sprawdzać się m.in. podczas akcji ratunkowych w gruzowiskach, eksploracji podwodnej czy misji kosmicznych, gdzie konieczne jest poruszanie się w trudnym, niestabilnym środowisku.
To kolejny przykład dynamicznego rozwoju biomimetyki – dziedziny, w której rozwiązania wypracowane przez naturę stają się inspiracją dla nowoczesnych technologii. W przypadku węży naukowców fascynuje nie tylko sama efektywność ruchu, ale także niezwykła oszczędność energetyczna i zdolność adaptacji do bardzo zróżnicowanego środowiska.
Z artykułem można zapoznać się tutaj: doi: 10.1098/rsif.2025.0314.a
