Dwa gatunki modliszek pochodzących z Azji, Hierodula patellifera i Hierodula tenuidentata, zostały oficjalnie uznane za gatunki inwazyjne w Europie. Najnowsze badania wskazują, że owady te bardzo szybko rozszerzają swój zasięg występowania, a ich ekspansji sprzyjają:
- ocieplający się klimat,
- rozwój miast,
- transport międzynarodowy.
Naukowcy ostrzegają, że rosnące populacje azjatyckich modliszek mogą wywierać coraz większą presję na rodzime gatunki bezkręgowców, a także konkurować z europejską modliszką zwyczajną (Mantis religiosa), zaburzając lokalne ekosystemy.
Oba gatunki to duże, wyjątkowo dobrze przystosowujące się drapieżniki, które większość życia spędzają na drzewach i krzewach. Wyróżniają się także bardzo wysokim potencjałem rozrodczym.
Z jednego kokonu jajowego (ooteki) wykluwa się średnio około 200 młodych osobników, czyli niemal dwukrotnie więcej niż w przypadku rodzimej dla Europy modliszki zwyczajnej (Mantis religiosa).
Dodatkowo młode nimfy rzadziej przejawiają zachowania kanibalistyczne wobec siebie, co sprzyja wysokiej przeżywalności i pozwala populacjom tych gatunków bardzo szybko zwiększać liczebność.
Autorzy badań podkreślają, że oba gatunki charakteryzują się dużą plastycznością ekologiczną i dobrze przystosowują się do środowisk silnie przekształconych przez człowieka. Spotykane są przede wszystkim w:
- parkach,
- ogrodach,
- terenach miejskich,
skąd stopniowo przenikają do siedlisk naturalnych.
Dodatkowym problemem jest ich wysoka skuteczność łowiecka oraz szerokie spektrum ofiar – polują na liczne gatunki owadów, w tym zapylacze i inne pożyteczne bezkręgowce. W połączeniu z szybkim tempem rozprzestrzeniania się może to prowadzić do zmian w strukturze lokalnych zespołów fauny.
Zdaniem badaczy konieczne jest prowadzenie systematycznego monitoringu nowych stanowisk oraz szybkie reagowanie na pojawianie się kolejnych populacji. Wczesne wykrycie gatunków inwazyjnych znacząco zwiększa szanse na ograniczenie ich dalszej ekspansji, podczas gdy działania podejmowane dopiero po ich zadomowieniu są znacznie mniej skuteczne i bardziej kosztowne.
Problem wpisuje się w szerszy trend nasilającej się migracji gatunków związanej ze zmianami klimatu, który staje się jednym z najważniejszych wyzwań dla ochrony bioróżnorodności w Europie.
Dla branży zoologicznej badanie stanowi przypomnienie, że odpowiedzialny handel zwierzętami oraz edukacja dotycząca gatunków obcych mają kluczowe znaczenie dla ograniczania ryzyka nowych inwazji biologicznych.
Więcej informacji:
Roberto Battiston, William Di Pietro, Federico Boscato, Antonio Fasano. Call me invasive: Testing the first impacts of the alien mantises Hierodula patellifera and Hierodula tenuidentata on European biodiversity. Journal of Orthoptera Research, 2026; 35 (1): 179. DOI: 10.3897/jor.35.165233
