Psy nie tylko nauczyły się żyć u boku człowieka – tysiące lat selekcji hodowlanej, a następnie indywidualne doświadczenia i trening mogły zmienić sposób, w jaki ich mózgi przetwarzają komunikację. Pokazuje to najnowsze badanie opublikowane w Journal of Neuroscience, w którym wykorzystano obrazowanie MRI mózgów psów. Naukowcy przeanalizowali 108 psów reprezentujących rasy współczesne i bardziej prymitywne oraz dodatkowo porównali 28 psów pracujących jako psy asystujące z osobnikami, które przerwały szkolenie na wczesnym etapie. Najbardziej interesujące różnice zaobserwowano między rasami współczesnymi a starszymi liniami psów. Psy współczesnych ras wykazywały większą asymetrię półkul mózgowych, co badacze interpretują jako oznakę większej specjalizacji niektórych sieci neuronalnych. Różnice dotyczyły m.in. obszarów związanych z przetwarzaniem sygnałów komunikacyjnych i współpracą z człowiekiem. Wśród analizowanych psów znalazły się m.in. border collie i labradory, a po drugiej stronie m.in. nowogwinejski pies śpiewający i samojed.
Co ciekawe, wpływ treningu był wyraźnie bardziej subtelny niż wpływ selekcji hodowlanej. U 28 psów o podobnym pochodzeniu genetycznym i historii socjalizacji porównano zwierzęta pracujące jako psy asystujące z tymi, które zostały wcześniej wycofane ze szkolenia. Długotrwały trening wiązał się ze zmianami w konkretnych szlakach neuronalnych odpowiedzialnych za przetwarzanie i reagowanie na komunikację innych osób. Wyniki sugerują więc, że mózg psa jest plastyczny i może dostosowywać się do wymagań środowiska oraz rodzaju wykonywanej pracy.
Badacze znaleźli również interesującą zależność między organizacją mózgu a podatnością na szkolenie. Psy charakteryzujące się wyższą łącznością między określonymi obszarami mózgu były przez swoich opiekunów oceniane jako łatwiejsze do trenowania. Nie oznacza to oczywiście, że MRI pozwala dziś przewidzieć, czy konkretny pies będzie „dobrym uczniem”, ale pokazuje, że różnice w neuroanatomii mogą mieć związek z indywidualnymi zdolnościami do uczenia się.
Dla branży zoologicznej to ważna perspektywa, szczególnie w kontekście hodowli, szkolenia i dobrostanu. Różnice między rasami nie dotyczą wyłącznie wyglądu czy temperamentu – mogą obejmować również organizację sieci neuronalnych związanych z uczeniem się i komunikacją. Jednocześnie doświadczenie życiowe może dalej kształtować mózg. To kolejny argument za tym, aby potrzeby psa rozpatrywać przez pryzmat zarówno jego predyspozycji genetycznych, jak i środowiska, socjalizacji oraz jakości treningu.
Publikacja naukowa: Cordeau M. i wsp., Selection and learning shape communication networks in the dog brain, Journal of Neuroscience, 2026. DOI: 10.1523/JNEUROSCI.2174-25.2026.
